صنعت کاشی ایران به‌دنبال افزایش ارزش صادرات؛ کاهش هزینه و کنترل فرایند از دوغاب آغاز می‌شود

ارزش فروش در بازار خارجی به عواملی مانند طراحی، سورت، ابعاد، بسته‌بندی، خدمات و انتخاب بازار بستگی دارد. از سوی دیگر، کیفیت یکنواخت و کنترل هزینه تولید تعیین می‌کنند که کارخانه با چه حاشیه‌ای می‌تواند سفارش‌های تکراری را تحویل دهد. بنابراین بهبود دوغاب بدنه، یک اقدام در بخش تولید است که می‌تواند از راه کاهش نوسان فرایند و ضایعات احتمالی، به راهبرد صادراتی کمک کند؛ خودِ این اقدام به‌تنهایی افزایش قیمت فروش یا صادرات را تضمین نمی‌کند.

برای تصمیم‌گیری، بهتر است به جای مقایسه صرف قیمت یک ماده افزودنی، «هزینه تولید هر مترمربع کاشی قابل فروش» و روند تغییر آن در چند دوره تولید بررسی شود. این شاخص اثر هم‌زمان مصرف مواد، انرژی، توقف خط و کیفیت را آشکار می‌کند.

در یک پژوهش بر خط تولید کاشی پرسلانی، پژوهشگران با تغییر سامانه روانساز، درصد مواد جامد دوغاب را در شرایط آزمایش خود از ۶۵ به ۶۷ درصد رساندند و توضیح دادند که آب کمتر ورودی، بار تبخیر اسپری‌درایر را کاهش می‌دهد. این نتیجه متعلق به همان فرمول و همان خط تولید است و نباید به‌عنوان عدد عملکرد TDNS یا هر کارخانه دیگر نقل شود.

اگر آزمایش بتواند با حفظ عملکرد خط، آب ورودی را کاهش دهد، فرصت کاهش بار خشک‌کردن ایجاد می‌شود. مقدار سود واقعی به ظرفیت اسپری‌درایر، نوع سوخت، تنظیمات خط، قیمت انرژی و کیفیت محصول پس از پرس و پخت وابسته است.

TDNS نانوسنجش راهکاری برای روانسازی دوغاب بدنه کاشی و سرامیک است که فرمول آن متناسب با خاک و آب هر کارخانه طراحی می‌شود. نانوسنجش کد ثابت و از پیش آماده‌ای را به همه خطوط پیشنهاد نمی‌کند. هدف، رسیدن به روانی مناسب در کنار دانسیته و پایداری قابل قبول، با توجه به شرایط واقعی همان خط تولید است.

کار از بررسی نمونه خاک، آب مصرفی و فرمول فعلی کارخانه آغاز می‌شود. تیم فنی چند ترکیب آزمایشی را فرموله می‌کند و پاسخ دوغاب را در آزمایشگاه می‌سنجد؛ سپس گزینه مناسب در کارخانه تست و در صورت نیاز اصلاح می‌شود. در طراحی فرمول TDNS، سازوکارهایی مانند اثر بر لایه دوگانه الکتریکی و تبادل کاتیونی و نقش زنجیره‌های پلیمری در فاصله‌گذاری ذرات به کار می‌آیند. ترکیب نهایی و مقدار مصرف، پس از آزمون مشخص می‌شود؛ کاهش هزینه یا مصرف انرژی نیز فقط با مقایسه داده‌های واقعی خط قابل ارزیابی است.

ممکن است قیمت واحد یک روانساز تخصصی از گزینه سنتی بالاتر باشد، اما تصمیم اقتصادی با قیمت واحد گرفته نمی‌شود. اگر کاهش مصرف افزودنی یا کاهش آب و ضایعات، اختلاف قیمت را جبران کند، هزینه کل بهتر خواهد شد؛ اگر در آزمون جبران نشود، تغییر فرمول برای آن خط توجیهی ندارد. این همان پرسشی است که باید با داده واقعی پاسخ داده شود.

برای طراحی فرمول مناسب، نخست نمونه خاک و آب مصرفی کارخانه و اطلاعات فرمول فعلی بررسی می‌شود. هم‌زمان عملکرد خط با فرمول موجود در چند بچ ثبت می‌شود تا مبنای مقایسه داشته باشیم. پس از ساخت و آزمون فرمول‌های آزمایشگاهی، گزینه منتخب در شرایطی تا حد امکان مشابه با وضعیت مبنا روی خط کارخانه تست و بر اساس نتیجه اصلاح می‌شود.

افزایش ارزش صادرات تصمیمی در سطح بازار و محصول است، اما پشتوانه آن در کارخانه ساخته می‌شود: کیفیتی که در تیراژ تکرار شود و هزینه‌ای که قابل محاسبه باشد. کنترل دوغاب بدنه یک نقطه شروع عملی برای بررسی هم‌زمان مصرف آب، رفتار اسپری‌درایر، کیفیت گرانول و بازده محصول است.

با بررسی خاک و آب واقعی، ثبت خط مبنا، طراحی فرمول اختصاصی TDNS و مقایسه هزینه هر مترمربع کاشی سالم می‌توان تشخیص داد آیا این تغییر برای کارخانه ارزش اقتصادی دارد یا خیر. تصمیم خوب از یک عدد تبلیغاتی آغاز نمی‌شود؛ از یک آزمون قابل تکرار آغاز می‌شود.